شیرین بیان

شیرین بیان

شیرین بیان یک گیاه بومی مدیترانه، بخش‌های مرکزی و جنوبی روسیه و آسیای کوچک تا ایران می‌باشد. در حال حاضر بسیاری از گونه‌های آن در اروپا، آسیا و خاورمیانه کشت داده می‌شود. شیرین بیان حاوی گلیسیریزیک اسید می‌باشد که خوردن آن در مقادیر زیاد می‌تواند عوارض جانبی ایجاد کند. بسیاری از فرآورده‌های شیرین بیان که در آمریکا ساخته می‌شوند، حقیقتا دارای شیرین بیان نیستند. در واقع این فرآورده ها دارای روغن انیسون هستند که دارای بو و طعم شیرین بیان سیاه می‌باشد. 

مصرف شیرین بیان به روش خوراکی

شیرین بیان به روش خوراکی جهت مشکلات گوارشی مثل زخم گوارشی، سوزش معده، کولیک، التهاب جدار داخلی معده (گاستریت مزمن) استفاده می‌شود. 

برخی از مردم شیرین بیان را به روش خوراکی جهت گلودرد، برونشیت، سرفه، عفونت‌های باکتریایی و ویروسی استفاده می‌کنند. 

به طور کلی مصرف خوراکی شیرین بیان به دلایل زیر مصرف می شود:

  • بیماری ادیسون، دیابت بی‌مزه (گونه ای از دیابت که به دلیل نقص هورمونی اتفاق می‌افتد)، علایم یائسگی، پوکی استخوان، التهاب مفاصل و استخوان، لوپوس اریتماتوس سیستمیک، اختلالات کبدی، مالاریا، سل، بالا بودن سطح پتاسیم خون، مسمویت غذایی، سندروم خستگی مزمن، افزایش تون عضلات، آبسه، بهبودی پس از جراحی، راش، بالا بودن کلسترول
  • برخی اوقات شیرین بیان به همراه جینسینگ پاناکس، و گیاه چترگندمی داسی به روش خوراکی، جهت بهبود کارایی غده آدرنال (بخصوص در افرادی که داروهای استروئیدی را برای طولانی مدت استفاده کرده‌اند) استفاده می‌شود. مصرف استروئیدها برای طولانی مدت موجب سرکوب غده آدرنال می‌شود. غده آدرنال مسئول ساخت هورمون‌های مهم بسیاری می‌باشد که در پاسخ به استرس نقش دارند.

موارد استفاده گیاه شیرین بیان با ترکیب مکمل های دیگر

  • شیرین بیان به همراه گل صد تومانی (فاوانیا، عود الصلیب): افزایش توان باروری در خانم‌های مبتلا به اختلال هورمونی سندروم تخمدان پلی‌کیستیک، درمان افراد با سطح پرولاکتین غیر نرمال، گرفتگی عضلانی، کاهش درد سرطان.
  • شیرین بیان به همراه سایر گیاهان: جهت درمان سرطان پروستات و نوعی اختلال پوستی به نام اگزما استفاده می‌شود.
  • شیرین بیان به همراه گیاه آندروگرافیس، جینسینگ سیبریایی و شیساندرا: جهت درمان تب مدیترانه‌ای خانوادگی استفاده می‌شود. این اختلال وراثتی به واسطه تورم دردناک و تکرارشونده قفسه سینه، شکم و مفاصل شناخته می‌شود. 
  • ریشه شیرین بیان به همراه ساقه نارون آمریکایی، لاکتولوز، سبوس جو دوسر: جهت سندروم روده تحریک پذیر استفاده شده است. 

روش مصرف شیرین بیان

  • برخی از مردم شیرین بیان را به عنوان شامپو جهت کاهش چربی مو استفاده می‌کنند.
  • بصورت ژل جهت خارش و التهاب پوست در افراد مبتلا به اگزما استفاده می‌شود.
  • به صورت محلول، جهت توقف خون‌ریزی استفاده می‌شود.
  • به صورت پچ دهانی یا قرقره جهت آفت استفاده می‌شود.
  •  بصورت کرم جهت سوریازیس، کاهش وزن، ملیسما (نوعی بیماری پوستی که به واسطه حضور لکه‌های پوستی قهوه‌ای شناخته می‌شود) استفاده می‌شود.
  • بصورت قرقره جهت بهبودی پس از جراحی‌های دهان و دندان و بصورت خمیر جهت پلاک دندانی استفاده می‌شود. 
  • شیرین بیان بصورت تزریق داخل وریدی جهت درمان هپاتیت بی و سی و بیماری لیکن پلان در افراد مبتلا به هپاتیت سی استفاده می‌شود. 

شیرین بیان به عنوان طعم دهنده غذا، نوشیدنی و دخانیات نیز استفاده می‌شود. 

مکانیزم اثر گیاه شیرین بیان

مواد شیمیایی موجود در شیرین بیان موجب کاهش تورم، رقیق کردن خلط، کاهش سرفه و افزایش مواد شیمیایی مسئول ترمیم زخم در بدن می‌شود. 

شیرین بیان ممکن است در موارد زیر موثر باشد: 

خارش و التهاب پوست (اگزما): شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد مصرف شیرین بیان بر روی پوست علایم اگزما را بهبود می‌بخشد. مصرف ژل حاوی شیرین بیان ۳ بار در روز و به مدت ۲ هفته، قرمزی، تورم و خارش پوست را کمتر می‌کند. 

سوزش معده: تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف دو فرآورده مخصوص حاوی ریشه شیرین بیان  (Iberogast, Steigerwald Arzneimittelwerk GmbH; STW-5-S, Steigerwald Arzneimittelwerk GmbH) علایم سوزش معده را بهبود می‌بخشد. همچنین نشان داده شده است که مصرف فرآورده دیگری حاوی ریشه شیرین بیان (STW 5-II, Steigerwald Arzneimittelwerk GmbH) علایم سوزش معده را بیش از ۴۰% نسبت به گروه کنترل کاهش می‌دهد. 

بهبودی پس از جراحی: تحقیقات نشان می‌دهد که مکیدن لزنج حاوی شیرین بیان (Sualin, Hamdard Pharma, India) نیم ساعت قبل از وارد کردن تیوب به داخل مری، سرفه پس از جراحی را تا ۵۰% کاهش می‌دهد. همچنین مصرف قرقره حاوی شیرین بیان قبل از لوله گذاری تنفسی، عوارض جانبی پس از برداشتن لوله را کاهش می‌دهد. 

شواهد کافی جهت مصرف شیرین بیان در موارد زیر موجود نیست و مدارک بیشتری جهت اثبات اثربخشی آن در این موارد نیاز است: 

خون ریزی: تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف یک فرآوروه مخصوص حاوی شیرین بیان، آلپینیا، آویشن، گزنه و انگور  (Ankaferd Blood Stopper, Mefar Ilaç Sanayi A.S., Istanbul, Turkey) بر روی پوست، خون‌ریزی را در هنگام جراحی کاهش می‌دهد اما تاثیری بر کاهش زمان آن در جراحی ندارد. یک تحقیق اولیه دیگر نشان داد که مصرف فرآورده مشابه پس از جراحی دندان، خون‌ریزی را کاهش می‌دهد. 

آفت دهان: تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف پچ حاوی شیرین بیان داخل دهان به مدت ۱۶ ساعت در روز و به مدت ۸ روز، سایز آفت دهان را کاهش می‌دهد اما تاثیری بر سرعت بهبودی ندارد. سایر تحقیقات نشان می‌دهند که مصرف پچ حاوی شیرین بیان یا قرقره کردن آن با آب گرم، درد ناشی از آفت دهانی را کاهش می‌دهد. 

پلاک دندانی: تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف دو بار در روز خمیردندان حاوی شیرین بیان اثری در کاهش پلاک دندانی، التهاب و خون‌ریزی لثه نسبت به مصرف خمیردندان فاقد شیرین بیان ندارد. همچنین به نظر نمی‌رسد مصرف دهانشویه حاوی گلیسیریزین، پلاک دندانی را کاهش دهد. 

تب مدیترانه‌ای خانوادگی: تب مدیترانه‌ای خانوادگی نوعی بیماری وراثتی است که به واسطه تورم دردناک و تکرارشونده سینه، شکم و مفاصل شناخته می‌شود. تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف یک فرآورده مخصوص حاوی شیرین بیان، آندروگرافیس، جینسینگ سیبریایی، و شیساندرا (ImmunoGuard, Inspired Nutritionals)، شدت و دفعات حمله این بیماری را کاهش می‌دهد. 

هپاتیت: شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد برخی از مواد شیمیایی موجود در شیرین بیان ممکن است در درمان هپاتیت بی و سی از طریق مصرف وریدی نقش داشته باشند. تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف وریدی یک فرآورده مخصوص آن (Stronger Neominophagen C, Minophagen Pharmaceutical Co. Ltd) مرگ را در حدود ۵۰% کاهش می‌دهد. البته تعداد بیماران شرکت کننده در این مطالعات انجام شده کم بودند و نمی‌توان از طریق آنها به نتیجه قطعی رسید. 

بالا بودن کلسترول: تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف روزانه عصاره شیرین بیان به مدت ۱ ماه، کلسترول تام، LDL و تری‌گلیسیرید را در افرادی که سطح کلسترول آنها بالا است، کاهش می‌دهد. 

بالا بودن سطح پتاسیم: برخی از تحقیقات نشان می‌دهند که برخی از ترکیبات موجود در شیرین بیان، سطح پتاسیم را در افراد مبتلا به دیابت یا مشکلات کلیوی کاهش می‌دهد. 

بالا بودن سطح پرولاکتین: تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف روزانه ۴۵ گرم از فرآورده مخصوص حاوی شیرین بیان و گل صدتومانی  (Peony-Glycyrrhiza Decoction, PGD) به مدت ۴ هفته سطح پرولاکتین را در بانوانی که سطح پرولاکتینشان بالا است، کاهش می‌دهد (بدون تاثیرگذاری بر سطح سایر هورمون‌ها یا علایم عصبی). سایر تحقیقات نشان می‌دهند که مصرف یک فرآورده دیگر حاوی شیرین بیان و گل صد تومانی (shakutaku-kanzo-to) برای کوتاه مدت، سطح پرولاکتین را در مردانی که سطح پرولاکتینشان بالا است، کاهش می‌دهد، اما مصرف طولانی مدت آن اثری ندارد. 

سندروم روده تحریک پذیر: تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف فرآورده حاوی ساقه نارون آمریکایی، لاکتولوز، سبوس جو دوسر و ریشه شیرین بیان می‌تواند سبب بهبودی حرکات روده در افراد مبتلا به یبوست ناشی از سندروم روده تحریک پذیر شود. همچنین ممکن است درد شکمی و نفخ کاهش یابد. 

لیکن پلان: تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که تزریق وریدی برخی از ترکیبات موجود در شیرین بیان علایم لیکن پلان را در افراد مبتلا به هپاتیت سی کاهش می‌دهد. 

تغییر رنگ پوست (ملاسما): تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف دو بار در روز کرم حاوی شیرین بیان، گیاه آمله و  ماده موثره بلیدز (Clariderm Clear, Stiefel Laboratories Inc., Guarulhos, SP, Brazil) به مدت ۶۰ روز در روشن کردن پوست افراد دچار تغییر رنگ پوست، موثر می‌باشد. 

گرگرفتگی یائسگی: برخی از تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف عصاره ریشه شیرین بیان شدت و تعداد دفعات گرگرفتی‌های خانم‌های یائسه را کم می‌کند. البته یک تحقیق دیگر نشان می‌دهد که مصرف عصاره شیرین بیان تاثیر قابل ملاحظه‌ای در کاهش شدت و دفعات گرگرفتگی ندارد. 

گرفتگی عضلانی: تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف فرآورده حاوی شیرین بیان و گل صدتومانی (Shakuyaku-kanzo-to) ممکن است گرفتگی عضلانی را در افراد مبتلا به بیماری کبدی (سیروز کبدی) یا افراد مبتلا به نارسایی کلیوی (تحت همودیالیز) کاهش دهد. 

کبد چرب غیر وابسته به الکل: تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف روزانه ۲ گرم عصاره شیرین بیان به مدت ۲ ماه، مارکرهای آسیب کبدی را در افراد مبتلا به کبد چرب غیر وابسته به الکل کاهش می‌دهد. 

درد: تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف فرآورده ترکیبی حاوی عصاره شیرین بیان و گل صدتومانی به همراه صابون گیاهی تونیک تایوانی حاوی پیاز سوسن، دانه لوتوس (یا نیلوفر آبی) و میوه عناب، درد را در افراد سرطانی کاهش می‌دهد. 

زخم معده: شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد شیرین بیان موجب ترمیم زخم معده می‌شود. مصرف روزانه ۶ تا ۱۲ قرص از یک فرآورده مخصوص حاوی شیرین بیان و ضد اسیدها  (Caved-S, Cedona, Holland) به مدت ۴-۱۶ هفته ممکن است سبب تسریع ترمیم زخم معده شود. البته مصرف فرآورده مشابه دیگر حاوی شیرین بیان که فاقد ضد اسیدها می‌باشد (Ulcedal, Cedona, and others)، نقشی در بهبودی علایم زخم معده نداشته است. 

سوریازیس: تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که مصرف کرم حاوی شیرین بیان و شیر به مدت ۴ هفته علایم سوریازیس را به اندازه درمان استاندارد کاهش نمی‌دهد، اما باعث بهبودی پوسته ریزی در افراد مبتلا به این بیماری می شود. 

کاهش وزن: اطلاعات متناقضی در خصوص مصرف شیرین بیان جهت کاهش وزن وجود دارد. شیرین بیان ممکن است چربی بدن را کاهش دهد. البته این گیاه احتباس آب ایجاد می کند که می‌تواند موجب تغییر وزن شود، سایر تحقیقات نشان می‌دهند که مصرف روزانه فرآورده حاوی شیرین بیان (Glavonoid) به مدت ۸ هفته اثری بر وزن بدن و یا چربی آن ندارند. 

سایر مواردی که نیاز به مدارک بیشتر جهت اثبات اثربخشی شیرین بیان دارند: 

  • التهاب مفاصل
  • سرفه
  • سندروم خستگی مزمن
  • عفونت
  • نازایی
  • لوپوس
  • مالاریا
  • سرطان پروستات
  • سل
جهت مشاهده این قسمت به قسمت کاربری وارد شوید
جهت مشاهده این قسمت به قسمت کاربری وارد شوید
جهت مشاهده این قسمت به قسمت کاربری وارد شوید
به اشتراک بگذارید
آواتار کاربر
دکتر هاجر اوجی