عسل

عسل

بررسی اجمالی خواص عسل


عسل ماده‌ای است که توسط زنبور از شهد گیاهان تولید میشود و به عنوان یک دارو استفاده میشود.

عسل میتواند توسط میکروبهای گیاهان، زنبورها و گرد و غبار طی فرایند تولید، جمع‌آوری و پردازش آلوده شود. خوشبختانه خواص ضدمیکروب عسل این اطمینان را میدهد که بیشتر ارگانیسم‌های آلوده کننده نتوانند زنده بمانند یا تولیدمثل کنند. با این وجود باکتری‌هایی که با اسپور تولیدمثل میکنند، شامل باکتری‌ای که بوتولیسم را ایجاد میکند، میتوانند باقی بمانند. این موضوع توضیح میدهد که چرا در نوزادانی که به آنها عسل خوراکی داده شده است، بوتولیسم گزارش شده است. برای حل این مساله عسل درجه‌ی دارویی (برای مثال Medihoney ) تحت اشعه قرار میگیرد تا اسپورهای باکتری غیرفعال بشوند. همچنین عسل درجه‌ی دارویی استاندارد میشود تا فعالیت ضدمیکروبی ثابت و مشخصی داشته باشد. برخی متخصصین همچنین پیشنهاد میدهند که عسل درجه‌ی دارویی باید از کندوهایی جمع‌آوری شود که عاری از میکروب هستند و به آنتی‌بیوتیک آغشته نشده‌اند و شهد باید از گیاهانی باشد که با حشره‌کش‌ها به عمل نیامده‌اند.

عسل برای درمان سرفه، آسم و تب یونجه استفاده میشود. همچنین برای اسهال و زخم‌های معده ناشی از عفونت هلیکوباکتر پیلوری مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین عسل به عنوان منبع کربوهیدرات طی ورزش شدید استفاده میشود.

برخی افراد عسل را برای بهبود زخم، سوختگی، آفتاب‌سوختگی، آب مروارید و زخم پای دیابتی مستقیما روی پوست استعمال میکنند. مصرف موضعی عسل تاریخچه‌ای طولانی دارد. در واقع عسل به عنوان یکی از قدیمی‌ترین پانسمان‌های زخم شناخته شده در نظر گرفته میشود. عسل توسط پزشک یونان باستان، دیوسکوریدس، در 50 سال پس از میلاد برای آفتاب‌سوختگی و زخم‌های عفونی استفاده شده است. خواص شفابخش عسل در انجیل، قران و تورات ذکر شده است.

در غذاها عسل به عنوان یک عامل شیرین‌کننده استفاده میشود.

در کارخانه‌ها عسل به عنوان یک رایحه و مرطوب‌کننده در صابون‌ها و لوازم آرایشی استفاده میشود.

عسل را با گرده زنبور، زهر زنبور و رویال ژلی اشتباه نگیرید.

-چگونه اثر میکند؟

برخی مواد شیمیایی موجود در عسل میتوانند باکتری‌ها و قارچ‌های مشخصی را بکشند. برای پوست، عسل میتواند به عنوان سدی برای رطوبت عمل کند و مانع چسبیدن پوست به پانسمان شود. عسل همچنین میتواند مواد مغذی و مواد شیمیایی دیگری فراهم کند که بهبود زخم را سرعت ببخشند.

موارد استفاده عسل


-امکان دارد موثر باشد برای:

  • سوختگی‌ها. به نظر میرسد استعمال فراورده‌های عسل به صورت مستقیم روی زخم‌ها باعث پیشرفت بهبود پوست میشود.
  • سرفه. به نظر میرسد مصرف مقدار کمی عسل در زمان خواب در اطفال 2 سال و بزرگتر تعداد حملات سرفه را کاهش میدهد. به نظر میرسد عسل حداقل به اندازه‌ی دکسترومتورفان در دوزهای معمول بدون نسخه موثر است. برخی محققین فکر میکنند که مزه‌ی شیرین عسل باعث تولید بزاق میشود و در نتیجه ترشح موکوس را تقویت میکند که راه‌های هوایی را مرطوب کرده و سرفه را آرام میکند.
  • دیابت. برخی شواهد پیشنهاد میکنند که مصرف روزانه‌ی عسل منجر به مقدار کمی کاهش در قند خون، سطح کلسترول و وزن، در افراد مبتلا به دیابت میشود.
  • زخم‌های دهانی ایجاد شده به علت پرتودرمانی (موکوزیت). نتایج مطالعات بالینی پیشنهاد میدهند که عسل خطر ایجاد زخم‌های دهانی به وسیله‌ی پرتودرمانی را کاهش میدهد. تحقیق دیگری نشان میدهد که مصرف 20 میلی‌لیتر عسل یا به کار بردن گازهای آغشته به عسل (HoneySoft) شدت زخم‌های دهانی، بلع دردناک و کاهش وزن مرتبط با پرتودرمانی برای سرطان‌های سر و گردن را کاهش میدهد.
  • التیام زخم. به نظر میرسد به کار بردن مستقیم فراورده‌های عسل روی زخم‌ها یا استفاده از پانسمان‌های حاوی عسل، باعث پیشرفت بهبود زخم میشود. چندین مطالعه‌ی کوچک استفاده از عسل یا پانسمان‌های آغشته به عسل برای انواع مختلفی از زخم، شامل زخم‌های بعد از جراحی، زخم‌های مزمن پا، آبسه‌ها، سوختگی‌ها، خراش‌ها، بریدگی‌ها و جاهایی از پوست که برای پیوند برداشته شده است را شرح داده‌اند. به نظر میرسد عسل باعث کاهش بو و چرک، کمک به تمیز شدن زخم، کاهش عفونت، کاهش درد و کاهش زمان مورد نیاز برای بهبودی میشود. در برخی گزارش‌ها پس از اینکه درمان‌های دیگر با شکست مواجه شده‌اند، عسل باعث بهبود زخم شده است.

-امکان دارد غیر موثر باشد برای:

  • عفونت‌های پوستی ایجاد شده به وسیله‌ی انگل‌ها (زخم‌های لیشمانیا). تحقیقات محدودی پیشنهاد میدهند که مصرف پانسمان‌های آغشته به عسل دو بار در روز به مدت 6 هفته همراه با داروهای تزریقی منجر به بهبود آهسته‌تر نسبت به مصرف داروها به تنهایی میشود.

-اطلاعات ناکافی برای:

  • تب یونجه. تحقیقات تا اکنون پیشنهاد میکنند که مصرف روزانه یک قاشق غذاخوری عسل به همراه درمان استاندارد، علایم آلرژی را بهبود نمیبخشد.
  • عملکرد ورزشکاران. برخی تحقیقات اولیه پیشنهاد میکنند که عسل میتواند قند خون را پس از ورزش به سطح نرمال برساند و وقتی در طول ورزش مصرف میشود عملکرد را بهبود ببخشد.
  • عفونت‌های ایجاد شده به وسیله‌ی کاتترهای مورد استفاده در دیالیز کلیه. تحقیقات اولیه پیشنهاد میکنند که عسل مانوکا (Medihoney) وقتی سه بار در هفته در محل خروج انواع مشخصی از کاتترهای ایمپلنت شده‌ی همودیالیز استفاده شود، به اندازه‌ی درمان استاندارد پماد موپیروسین در کاهش وقوع عفونت‌های مرتبط با کاتتر و عفونت‌های خونی موثر است.
  • زخم پای دیابتی. برخی گزارش‌ها پیشنهاد میکنند که مصرف عسل خام موضعی میتواند بهبود زخم‌های پای دیابتی را که به روش‌های دیگر بهبود نیافته‌اند، سرعت ببخشد و به نظر میرسد این موضوع حتی در صورت عفونی شدن زخم با استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌سیلین (MRSA)، انتروکوکوس مقاوم به ونکومایسین (VRE) یا عفونت‌های سودوموناس نیز صادق است. در یک گزارش، زخمی که قبلا بهبود نمی‌یافت، پس از استفاده از عسل زیر پانسمان به مدت 6-12 ماه کاملا بهبود یافت و پای این بیمار از قطع شدن نجات پیدا کرد.
  • جراحی چشم. یک مطالعه کوچک گزارش کرد که هیچ تفاوتی بین اثرات قطره چشمی دارویی (Uniflox) و قطره چشمی عسل (Abies spp.) وقتی به صورت 5 بار در روز به مدت 7 روز قبل و 5 روز بعد از جراحی چشم استفاده شدند، وجود نداشت.
  • قانقاریای فورنیه. تحقیقات اولیه نتایج نامشخصی درباره اثر پانسمان‌های عسل، در همراهی با آنتی‌بیوتیک‌ها، برای درمان قانقاریای فورنیه نشان داده‌اند.
  • التهاب لثه. تحقیقات اولیه پیشنهاد میکنند که چرم جویدنی ساخته شده از عسل مانوکا در مقایسه با آدامس جویدنی بدون قند، پلاک و خونریزی لثه را اندکی کاهش میدهد.
  • هموروئید. تحقیقات اولیه پیشنهاد میکنند که مخلوطی حاوی عسل، روغن زیتون و موم زنبور عسل، درد، خونریزی و خارش ناشی از هموروئید را تسکین میبخشد.
  • تبخال (هرپس سیمپلکس). تحقیقات اولیه پیشنهاد میکنند که به کار بردن یک پانسمان خیس خورده در عسل چهار بار در روز، علایم و زمان التیام تبخال را بهبود میبخشد، ولی در مورد هرپس تناسلی اینطور نیست.
  • کلسترول بالا. یک مطالعه نشان میدهد که مصرف 75 گرم عسل روزانه به مدت 14 روز در زنان مبتلا به کلسترول بالا، کلسترول بد (LDL) را پایین می‌آورد. بقیه تحقیقات نشان میدهند که مصرف عسل با گرده و یک رژیم غذایی از پیش تعیین شده میتواند کلسترول توتال و LDL را در افراد با سطح غیرطبیعی کلسترول کاهش دهد. هرچند در یک مطالعه‌ی دیگر مصرف 70 گرم عسل روزانه به مدت 30 روز تاثیری روی سطح کلسترول نداشت.
  • اسهال. برخی تحقیقات نشان میدهند که اضافه کردن عسل به یک محلول به کاهش استفراغ و اسهال کمک میکند و میتواند بهبود کودکان و نوزادان مبتلا به اسهال را پیشرفت دهد. هرچند که مطالعه‌ی دیگری نشان میدهد که افزودن عسل هیچ سودی ندارد.
  • نازایی. تحقیقات اولیه نشان میدهند که به کار بردن ترکیبی از عسل و رویال ژلی زنبور مصری در واژن، نرخ بارداری را افزایش میدهد.
  • تغذیه ضعیف. شواهد اولیه پیشنهاد میدهند که عسل میتواند وزن و بقیه علایم را در نوزادان و کودکان با تغذیه ضعیف بهبود ببخشد.
  • خارش. شواهد اولیه نشان میدهند که به کار بردن کرم عسل روی پوست به مدت 21 روز در افراد مبتلا به تحریک پوستی به علت ساییده شدن، میتواند خارش پوست را بیشتر از پماد زینک اکساید کاهش دهد.
  • آفتاب سوختگی
  • آسم
  •  آلرژی‌ها
  • رقیق کردن ترشحات غلیظ موکوسی
  • زخم‌های مجاری گوارشی
  •   آب مروارید
  •   سایر شرایط

مدارک بیشتری نیاز است تا بتوان عسل را برای موارد استفاده ی ذکر شده موثر شمرد.

عوارض جانبی عسل


مصرف خوراکی عسل برای بیشتر بزرگسالان و کودکان بزرگتر از یک سال، یا مصرف عسل روی پوست توسط بزرگسالان احتمالا بی‌خطر است.

مصرف خوراکی عسل در نوزادان و بچه‌های خیلی کوچک امکان دارد خطرناک باشد. از مصرف عسل خام در نوزادان و کودکان کوچکتر از 12 ماه خودداری کنید، چرا که احتمال مسمومیت بوتولیسم وجود دارد. در صورتی که برای کودکان بزرگتر و بزرگسالان خطری محسوب نمیشود.

عسلی که از شهد رودودندرون‌ها به دست آمده و خوراکی مصرف میشود، احتمالا خطرناک است. این نوع عسل حاوی سمی است که میتواند مشکلات قلبی، کاهش فشار خون، درد قفسه سینه و سایر مشکلات جدی قلبی را ایجاد کند.

احتیاطات خاص و هشدارهای مصرف:

-بارداری و شیردهی: مصرف عسل در مقادیر غذایی احتمالا بی‌خطر است. نگرانی در مورد بوتولیسم در مورد نوزادان و بچه‌های کوچک وجود دارد و در مورد بزرگسالان یا زنان باردار وجود ندارد. با این وجود، در مورد ایمنی مصرف عسل برای مصارف پزشکی در زنان باردار یا شیرده، به اندازه کافی اطلاعات وجود ندارد. بنابراین جانب احتیاط را رعایت کرده و از مصرف مقادیر دارویی و مصرف موضعی خودداری کنید.

-آلرژی به گرده: اگر به گرده حساسیت دارید، از مصرف عسل خودداری کنید. عسل که از گرده ساخته شده است، میتواند واکنش‌های حساسیتی ایجاد کند.

تداخلات عسل


در حال حاضر اطلاعاتی در مورد تداخلات عسل وجود ندارد.

مقدار مصرفی مجاز عسل


جهت مشاهده این قسمت به قسمت کاربری وارد شوید
به اشتراک بگذارید
دکتر زهره عمرانی
دکتر زهره عمرانی


از تیم پزشکی سیبویه مشاوره رایگان بگیرید!
صبح ها از ساعت ۱۰ الی ۱۴
عصر ها از ساعت ۱۸ الی ۲۲