روغن دانه کتان

روغن دانه کتان

بررسی اجمالی خواص روغن دانه کتان


روغن دانه کتان از گیاه Linum usitatissimum بدست می آید. این روغن جهت تهیه دارو استفاده می شود. 

مردم روغن دانه کتان را جهت موارد مختلفی استفاده می کنند، از جمله: روماتیسم مفصلی، بالا بودن کلسترول، التهاب مفاصل و استخوان، اضطراب، عفونت واژن، خشک شدن چشم، سختی جداره عروق، هایپرپلازی خوش خیم پروستات، بالا بودن فشار خون، مشکلات قلبی، دیابت، بیش فعالی

برخی از مردم روغن دانه کتان را به عنوان ملین، جهت کاهش وزن، پیشگیری از سرطان سینه و سرطان پروستات استفاده می کنند. 

روغن دانه کتان بر روی پوست به عنوان نرم کننده و رفع التهابات پوستی استفاده می شود. 

روغن دانه کتان به عنوان روغن خوراکی جهت پخت و پز و در کره استفاده می شود. 

در صنایع، روغن دانه کتان در تهیه رنگ، لاک، لینولئوم (نوعی کفپوش)، صابون و به عنوان ضد آب استفاده می شود. 

چگونه کار می کند؟

روغن دانه کتان به عنوان منبع اسیدهای چرب غیر اشباع مثل آلفا-لینولنیک اسید می باشد. آلفا-لینولنیک اسید و مواد شیمایی موجود در روغن دانه کتان التهاب را کاهش می دهند. به همین دلیل است که روغن دانه کتان جهت روماتیسم مفصلی و سایر بیماری های التهابی مفید می باشد. 

موارد استفاده روغن دانه کتان


روغن دانه کتان ممکن است در موارد زیر موثر نباشد: 

اختلال دو قطبی: تحقیقات نشان می دهند که مصرف روزانه روغن دانه کتان به مدت ۱۶ هفته، علایم جنون و افسردگی را در کودکان مبتلا به اختلال دو قطبی تغییری نمی دهد. 

دیابت: تحقیقات نشان می دهند که مصرف روغن دانه کتان قند خون و سطح انسولین را در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ تغییری نمی دهد. 

بالا بودن کلسترول: تحقیقات اولیه نشان می دهد که مصرف روغن دانه کتان به مدت ۳ ماه، کلسترول تام را در افرادی که سطح کلسترول آنها بالا بوده است، پایین آورده است. البته این تحقیقات اولیه قابل اعتماد نبوده است. تحقیقات قابل اعتمادتر نشان می دهند که مصرف روغن دانه کتان، سطح کلسترول را در افرادی که کلسترول و تری گلیسیرید آنها بالا بوده است، تغییری نمی دهد. 

روماتیسم مفصلی: مصرف روغن دانه کتان علایم روماتیسم مفصلی همچون درد و سفتی را تغییری نمی دهد. همچنین هیچ تاثیری بر تست های آزمایشگاهی که شدت بیماری را می سنجند، نداشته است. 

شواهد کافی جهت مصرف روغن دانه کتان در موارد زیر موجود نیست و نیاز به مدارک بیشتر جهت اثبات اثربخشی آن می باشد: 

بیش فعالی: شواهدی وجود دارد که نشان می دهد روغن دانه کتان ممکن است علایمی مثل بی قراری، توجه، کنترل بر خود، را در کودکان بهبود ببخشد. 

سخت شدن جداره عروق (آرترواسکلروز): شواهدی وجود دارد که نشان می دهد افزایش لینولنیک اسید موجود در رژیم غذایی ممکن است از سخت شدن جداره عروق جلوگیری کند. روغن دانه کتان حاوی لینولنیک اسید است که ممکن است از سخت شدن جداره عروق جلوگیری کند. با وجود اینکه این فرضیه قابل قبول است، اما هنوز هیچ مطالعه ای جهت اثبات این اثر وجود ندارد. 

سرطان سینه: خانم هایی که مقادیر بالاتری آلفا لینولنیک اسید در بافت سینه خود دارند، کمتر در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه هستند. دانشمندان معتقدند که مصرف مقادیر بالای لینولنیک اسید، ممکن است فرد را در برابر سرطان سینه محافظت کند. روغن دانه کتان منبع لینولنیک اسید می باشد، اما هنوز معلوم نیست که آیا مصرف مقادیر بالای آن در برابر سرطان سینه جلوگیری کند یا نه. 

بیماری قلبی: افراد مبتلا به بیماری قلبی که آلفا لینولنیک اسید بیشتری در رژیم غذایی خود مصرف می کنند، کمتر در معرض خطر مرگ ناشی از بیماری قلبی هستند. روغن دانه کتان منبع غنی آلفا لینولنیک اسید می باشد. البته تحقیقی وجود ندارد که اثر مستقیم مصرف روغن دانه کتان بر بیماری های قلبی را اندازه بگیرد. همچنین هنوز مشخص نیست که آیا مکمل روغن دانه کتان اثر مشابه غذای حاوی آن را دارد یا نه. 

خشکی چشم: برخی از تحقیقات نشان می دهند که مصرف روغن دانه کتان، خارش و برخی از علایم خشکی چشم را برطرف می کند. یک فرآورده مخصوص(TheraTears Nutrition)  حاوی روغن ماهی و روغن دانه کتان ممکن است علایم خشکی چشم را کمتر کند و باعث تحریک تولید اشک شود. 

خشکی پوست: شواهد متناقضی در مورد اثربخشی روغن دانه کتان بر خشکی پوست وجود دارد. برخی از تحقیقات نشان می دهند که مصرف روزانه روغن دانه کتان و آلفا توکفرول به مدت ۱۲ هفته، رطوبت پوست را در خانم های مبتلا به خشکی پوست افزایش نداده است. البته سایر تحقیقات نشان داده است که مصرف روغن دانه کتان در مدت مشابه رطوبت پوست را افزایش داده است و خشکی را برطرف کرده است. 

کارایی ورزشکاران: تحقیقات کوچک نشان می دهند که مصرف روغن دانه کتان اثری بر قدرت عضلانی ورزشکاران نداشته است. 

ایدز: تحقیقات اولیه نشان داده اند که مصرف فرمولاسیون حاوی آلفا لینولنیک اسید، آرژنین، مخمر RNA، وزن را در افراد مبتلا به ایدز افزایش داده است اما اثری بر تقویت سیستم ایمنی آنها نداشته است. 

بالا بودن فشار خون: تحقیقات اولیه نشان داده است که مصرف مکمل روغن دانه کتان فشار خون را در مردانی که فشار خون آنها نرمال و کلسترول آنها بالا بوده، کاهش داده است. اثرات کاهندگی فشار خون روغن دانه کتان در افرادی که فشار خون آنها بالا است، مشخص نیست.

سندروم تخمدان پلی کیستیک: تحقیقات نشان می دهد مصرف روغن دانه کتان به مدت ۶ هفته ممکن است سطح تری گلیسیرید را در خانم های مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک کاهش دهد. اما اثری بر وزن، قند خون و سطح کلسترول نداشته است.

ذات الریه: به نظر می رسد آلفا لینولنیک اسید موجود در رژیم غذایی خطر ابتلا به ذات الریه را کاهش می دهد. روغن دانه کتان حاوی آلفا-لینولنیک اسید می باشد. البته تحقیقات به طور مستقیم اثر روغن دانه کتان را بر ذات الریه بررسی نکرده اند. بعلاوه مشخص نیست که اثر مکمل روغن دانه کتان مشابه روغن دانه کتان حاصل از غذا باشد یا نه. 

سرطان پروستات: تحقیقات نتایج متناقضی را در خصوص اثر آلفا لینولنیک اسید موجود در روغن دانه کتان بر سرطان پروستات نشان می دهند. برخی از تحقیقات نشان می دهند که مصرف مقادیر بالای روغن دانه کتان خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش می دهند. سایر تحقیقات نشان می دهند که ارتباطی بین مصرف مقادیر بالای آلفا لینولنیک اسید یا مقادیر زیاد آن در خون و خطر ابتلا به سرطان پروستات وجود ندارد. البته مقادیر بیش از حد آلفا لینولنیک اسید ممکن است سرطان پروستات موجود را بدتر کند. منبع آلفا لینولنیک اسید مهم می باشد. ارتباط مستقیمی بین سرطان پروستات و آلفا لینولنیک اسید حاصل از فرآورده های لبنی و گوشت وجود دارد. آلفا لینولنیک اسید حاصل از منابع گیاهی مثل دانه کتان و روغن دانه کتان اثری بر سرطان پروستات ندارد. 

سایر مواردی که نیاز به مدارک بیشتر جهت اثبات اثربخشی آلفا-لینولنیک اسید می باشد: 

اضطراب، یبوست، سرطان، مشکلات واژن، کاهش وزن

 

عوارض جانبی روغن دانه کتان


مصرف خوراکی روغن دانه کتان برای کوتاه مدت احتمالا در عمده بزرگسالان بی خطر باشد. 
دزهای ۳۰ گرم در روز و بیشتر می تواند باعث اسهال شود. همچنین واکنش های حساسیتی طی مصرف روغن دانه کتان اتفاق افتاده است.
برخی از مردان نگرانند که مصرف روغن دانه کتان به دلیل داشتن آلفا-لینولنیک اسید ممکن است خطر سرطان پروستات را افزایش دهد. هنوز تحقیقات در حال انجام است تا رابطه بین آلفا-لینولنیک اسید و سرطان پروستات را پیدا کند. برخی از تحقیقات نشان می دهند که آلفا لینولنیک ممکن است خطر سرطان پروستات را افزایش دهد یا سرطان پروستات موجود را بدتر کند، اما سایر تحقیقات چنین اثری نشان نمی دهند. البته به نظر می رسد آلفا لینولنیک اسید موجود در روغن کتان چنین اثری ایجاد نمی کند. در واقع به نظر می رسد آلفا لینولنیک اسید حاصل از منابع گیاهی مثل دانه کتان خطری برای سرطان پروستات ایجاد نمی کند اما آلفا لینولنیک اسید حاصل از منابع لبنی و گوشتی در ارتباط با سرطان پروستات می باشد. 

اطلاعات کافی در خصوص ایمنی مصرف روغن دانه کتان موجود نیست. 

توصیه ها و هشدارهای مخصوص: 

بارداری: مصرف خوراکی روغن دانه کتان ممکن است در دوران بارداری خطرناک باشد. برخی از تحقیقات نشان می دهد که مصرف روغن دانه کتان در سه ماهه دوم و سوم بارداری ممکن است منجر به تولد زودرس نوزاد شود. البته سایر تحقیقات نشان می دهند که مصرف روغن دانه کتان از آغاز سه ماهه دوم یا سوم و ادامه دادن آن تا هنگام زایمان ممکن است بی خطر باشد. 

کودکان: مصرف خوراکی روغن دانه کتان در کودکان و برای کوتاه مدت ممکن است بی خطر باشد. 

شیردهی: اطلاعات کافی در خصوص مصرف روغن دانه کتان در دوران شیردهی موجود نیست. بهتر است احتیاط کنید و از مصرف آن در دوران شیردهی اجتناب کنید. 

اختلالات خون ریزی دهنده: روغن دانه کتان ممکن است باعث افزایش خطر خون ریزی شدید در بیماران مبتلا به اختلالات خون ریزی دهنده شود. در صورت ابتلا به اختلالات خون ریزی دهنده، قبل از مصرف روغن دانه کتان با درمانگر خود مشورت کنید. 

جراحی: روغن دانه کتان ممکن است باعث افزایش خطر خون ریزی طی جراحی و پس از آن شود. حداقل ۲ هفته قبل از جراحی از مصرف روغن دانه کتان اجتناب کنید. 

تداخلات روغن دانه کتان


تداخلات متوسط: در خصوص این دسته از ترکیب های دارویی هوشیار باشید: 

داروهای رقیق کننده خون (ضد انعقاد ها/ ضد پلاکت ها): روغن دانه کتان ممکن است انعقاد خون را آهسته کند. مصرف روغن روغن دانه کتان به همراه داروهای رقیق کننده خون ممکن است خطر خون ریزی و کبودی را افزایش دهد. 

برخی از داروهای رقیق کننده خون موارد ذیل هستند: آسپیرین، کلوپیدوگرل، دیکلوفناک، ایبوپروفن، ناپروکسن، انوکساپارین، هپارین، وارفارین،...

مقدار مصرفی مجاز روغن دانه کتان


جهت مشاهده این قسمت به قسمت کاربری وارد شوید
به اشتراک بگذارید
دکتر هاجر اوجی
دکتر هاجر اوجی