دانه کتان

دانه کتان

دانه کتان، دانه ای است که از گیاه  Linum usitatissimum بدست می آید. از دانه و روغن دانه آن در داروسازی استفاده می شود.

اطلاعات موجود در این مقاله فقط داروهای بدست آمده از دانه آن را بررسی کرده است و لیست جدایی برای مصارف روغن آن وجود دارد.

دانه کتان در بین مردم مصارف گوناگونی دارد مثلا برای بیماری های مربوط به دستگاه گوارش مانند یبوست، آسیب در روده بزرگ به دلیل استفاده بیش از اندازی از ملین ها، اسهال، التهاب در جداره ی روده ی بزرگ( دایورتیکولیس)، سندروم روده ی تحریک پذیر(IBS) یا روده ی ملتهب، زخم در جداره ی روده ی بزرگ( کولیت اولسیراتیو)، التهاب جداره ی معده(ورم معده) و التهاب روده ی کوچک .

همچنین ازدانه کتان برای بیماری های قلبی- عروقی مانند: بالا بودن کلسترول، سخت شدن دیواره رگه ( آرترواسکلروز)، بالا بودن فشارخون( پر فشاری خون) و بیماری عروق کرونر قلب نیز استفاده می شود.

همچنین از این دانه برای جوش، بیش فعالی(ADHD)، مشکلات کلیوی در بیمارانی که لوپوس سیستمیک دارند، علایم یائسگی و درد سینه، دیابت، چاقی و کم کردن وزن، HIV/AIDS، افسردگی، عفونت مثانه، مالاریا و روماتیت آرتریت نیز استفاده می شود.

کابرد های دیگر آن در گلو درد، عفونت قسمت فوقانی ستگاه تنفس و سرفه است.

برخی از آن برای جلوگیری از ضعیف شدن استخوان ها(پوکی استخوان)، پیشگیری از سرطان سینه، ریه، کولون و پروستات استفاده می کنند.

دانه کتان گاهی بر روی پوست برای درمان جوش، سوختگی، تاول، اگزما، پسوزریازس و تسکین دادن التهاب نیز استفاده می شود.

چگونه عمل می کند؟

دانه کتان منبع مناسبی از فیبرهای غذایی و اسید چرب امگا 3 است. فیبر موجود در این دانه ابتدا در پوست دانه آن پیدا شد.به نظر می رسد مصرف این دانه قبل از غذا باعث کم شدن احساس گرسنگی در افراد و در نتیجه کمتر غذا خوردن می شود.

محققان معتقدند که این فیبر ها با اتصال به کلسترول در روده مانع جذب آن می شود؛ همچنین به نظر می رسد که دانه کتان باعث ساخت پلاکت ها ( سلول های خونی که در لخته شدن خون کمتر چسبنده اند) میشود. به طور کلی می توان گفت که دانه کتان بر روی کلسترول و لخته شدن خون تاثیر دارد که در نتیجه می توان گفت که ممکن است باعث کاهش احتمال سخت شدن رگ ها (آرترواسکلروزیس) می شود.

دانه کتان گاهی اوقات برای درمان سرطان نیز استفاده شده است زیرا در اثر شکسته شدن در بدن تبدیل  به ماده شیمیایی به نام لیگنان می شود که لیگنان ها ساختاری بسیار شبیه هورمون استروژن در زنان دارد که در نتیجه می تواند در قسمت هایی با این هورمون رقابت کند که در نهایت منجربه کاهش قدرت هورمون استروژن  طبیعی در بدن می شود. برخی محققان معتقداند که مصرف لیگنان ها می تواند باعث کند شدن روند سرطان سینه و سایر سرطان هایی که به استروژن وابسته اند شود.

در لوپوس سیستمی نیز به نظر می رسد که دانه کتان بتواند باعث عملکرد بهتر کلیه ها با کاهش ضخامت رگ ها شود

 کاهش سطح کلسترول

 کاهش تورم

امکان دارد موثر باشد:

·        دیابت:

تحقیقات حاکی از آن است که مصرف فراورده خاصی از دانه کتان(FlaxEssence, Jarrow Formulas) 3 بار در روز و برای مدت 3 ماه باعث کاهش هموگلوبین A1C و میانگین قند خون در افرادی که دیابت نوع 2 دارند می شود. در مطالعات بالینی دیگرنشان داده شده که مصرف پودر دانه کتان برای 1 ماه باعث کاهش قند خون ناشتا در افراد دیابتیک نوع دوم می شودو همچنین مصرف دانه کتان برای 3 ماه در افرادی که عدم تحمل به گلوکز دارند می تواند باعث کاهش سطح قند خون این افراد شود.

·        بالا بودن سطح کلسترول:

بررسی ها برروی فراورده های گوناگون دانه کتان از جمله بذر، دانه کتان نسبتا بدون چربی، نان دانه کتان و مافین حاکی از آن است که مصرف این فرا ورده ها باعث کاهش کلی کلسترول و کلسترول بدLDL(لیپو پروتئین با دانسیته پایین) در افراد سالم و در مردان و خانم ها قبل از یائسگی که میزان کلسترول خونشان بالا است می شود. البته به نظر می رسد که این دانه بر روی کلسترول مفید بدن HDL( لیپو پروتئین با دانسیته بالا) و تری گلیسرید ندارد.

مصرف دانه کتان نسبتا بدون چربی( دانه کتانی که لینولئیک اسید در آن نیست یا بسیارکم است) باعث افزایش سطح تریگلیسرید خون می شود.

·        بیماری خود ایمنی( لوپوس سیستمیک یا SLE):

مصرف دانه کتان به صورت خوراکی باعث بهبود عملکرد کلیه ها دز این بیماران می شود.

 

 

باید در نظر داشت که مصرف دانه کتان آرد شده به نظر نمی رسد که باعث کاهش سطح قند خون ناشتا، سطح انسولین و چربی خون در افراد با دیابت نوع2 شود.

امکان دارد غیر موثر باشد:

·        پوکی استخوان:

پژوهش ها نشان می دهد که مصرف روزانه 40 گرم از بذر دانه کتان برای 1 سال باعث بهبود تراکم استخوان در خانم ها نمی شود، داده های مشابهی برای مردان و زنان که از عصاره دانه کتان استفاده می کنند نیز گزارش شده است.

 

اطلاعات نا کافی:

·        بزرگ شدن پروستات( بزرگ شدن خوش خیم پروستات):

بررسی های اولیه حاکی از آن است که مصرف نوع خاصی از فراورده دانه کتان(Beneflax) به صورت روزانه و برای 4 هته باعث کاهش علایم  مجاری ادراری مربوط به بزرگ شدن خوش خیم پروستات و کیفیت زندگی این افراد می شود.

 

·        سرطان سینه:

بررسی های اولیه نشان می دهد که خودن مافین هایی که حاوی 25 گرم دانه کتان هستند به صورت روزانه برای 40 روز باعث کاهش رشد سلول های سرطانی در زنانی که به تازگی سرطان سینه در آنها تشخیص داده شده است می شود. هرچند هنوز مشخص نیست که این تاثیرات باعث بهبود کلی سرطان سینه شود. در نهایت می توان گفت شواهد متناقضی در مورد اثر مصرف دانه کتان بر روی پیشرفت سرطان سینه وجود دارد.

·        بیماری های قلبی:

مطالعات نشان می دهد که رژیم غذایی که حاوی لیگنان باشد که در دانه کتان و سایر غذا ها یافت می شود باعث کاهش احتمال بیماری های قلبی نمی شود.

·        سرطان روده بزرگ:

تحقیقات بر روی تاثیر این دانه دراحتمال ابتلا به سرطان روده ی بزرگ متناقض است؛ برخی از مطالعات نشان می دهد که مصرف لیگنان موجود در دانه کتان باعث کاهش احتمال سرطان روده ی بزرگ نمی شود در حالی که برخی دیگر مدعی هستنند که می شود.

·        یبوست:

دانه کتان منبع مناسبی از فیبر در رژیم غذایی است، خوردن مافین هایی که حاوی دانه کتان هستند باعث افزایش حرکات دستگاه گوارش درافراد جوان می شود و مصرف ماست هایی که حاوی این دانه هستند درافراد پیز باعث بهبود علایم یبوست می شود.

·        سرطان اندومتر:

مطالعات نشان می دهد که وجود لیگنان (که در دانه کتان و سایر غذا ها یافت می شود) در خون باعث کاهش احتمال سرطان اندومترنمی شود.

·        بالا بودن فشار خون:

جست و جوهای اولیه نشان می دهد که خوردن عصاره دانه کتان 3 بار در روز برای 6 ماه باعث کاهش فشار خون فقط در مردان می شود ودر زنان اینگونه نیست.

·        سندروم روده ی تحریک پذیر:

تحقیقات اولبه نشان می دهد که مصرف 24 گرم دانه کتان روزانه برای 4 هفته باعث بهبود کیفیت زندگی و شدت علایم سندروم روده تحریک پذیر در این بیماران نمی شود.

·        سرطان ریه:

تحقیقات نشان می دهد که افرادی که بیشتر فیتو استروژن ( مانند همانی که در دانه کتان وجود دارد) مصرف می کنند، ممکن در ریسک کمتری برای پیشرفت سرطان ریه باسند در مقایسه با افرادی که کمتر از این دانه استفاده می کنند.

·        درد سینه:

مطالعات اولیه نشان می دهد که خوردن مافین هایی که هر کدام حاویه 25 گرم دانه کتان است به صورت  روزانه برای 3 ماه باعث کاهش درد سینه در دوران قائدگی می شود.

·        علایم یائسگی:

هنوز مشخصا نمی توان گفت که مصرف دانه کتان باعث کاهش علایم یائسگی مانند گرگرفتگی می شود.هرچند در برخی مطالعات آمده است که ممکن است به طور نسبی باعث کاهش علایم یائسگی شود اما سایر مطالعات نشان می دهد که مصرف این دانه در دوران یائسگی در مقایسه با افرادی که به صورت پلاسبو قرص حاوی قند استفاده می کنند باعث بهبود علایم نمی شود. تفوت در میزان موثر بودن آن ممکن است به دلیل دوز مصرف باشد.

 

·        دانه کتان برای سندروم متابولیک( شرایطی که باعث افزایش احتمال دیابت و بیماری های قلبی میشود):

شواهد در مورد مصرف  این دانه برای سندروم متابولیک متناقض است؛ مطالعات اولیه نشان می دهد که مصرف عصاره دانه کتان می تواند باعث کاهش احتمال سندروم متابولیک شود؛ در دیگر مطالعات  نشان داده شده که افرادی که مصرف دانه کتان به همراه  تغییرات در سبک زندگی خود داشته اند در مقایسه با افرادی که فقط در سبک زندگی خود تغییرات ایجاد کرده اند بهبودی در نشانه های سندروم متابولیک دیده نشده است.

·        سرطان پروستات:

تحقیقات اولیه نشان می دهد مصرف دانه کتان به همراه رژیم غذایی کم چرب می تواند باعث آنتی ژن مصوص سرطان پروستات(PSA) در مردانی که شرایط احتمالی( اولیه) سرطان پروستات را داردند شود. شایان ذکر است که مصرف دانه کتان در مردانی که سرطان پروستات دارند باعث بهبودی این افراد نمی شود هرچند می تواند باعث کاهش سطح توستسترون و کاهش سرعت تکثیر سلول های سرطانی شود.

·        از دست دادن وزن( کاهش وزن):

بررسی ها ر افراد جوانی که اضافه وزن ندارند  نشان می دهد که مصرف دانه کتان قبل از غذا به دلیل فیبر بالایی که دارد باعث کاهش اشتها در این افراد می شود؛ هر چند مطالعات دیگر نشان می دهد که مصرف 40 گرم دانه کتان در روز برای 12 هفته باعث کاهش وزن بدن در بزرگسالان چاق نمی شود.

·        دایورتیکولایتیس(آماس واگراهه)

·        ناراحتی معده

·        عفونت مثانه

·        التهاب پوست

·        بیش از فعالی(ADHD) و...

مدارک بیشتری نیاز است تا بتوان دانه کتان را برای موارد استفاده ی ذکر شده موثر شمرد.

امکان دارد موثر باشد:

·        دیابت:

تحقیقات حاکی از آن است که مصرف فراورده خاصی از دانه کتان(FlaxEssence, Jarrow Formulas) 3 بار در روز و برای مدت 3 ماه باعث کاهش هموگلوبین A1C و میانگین قند خون در افرادی که دیابت نوع 2 دارند می شود. در مطالعات بالینی دیگرنشان داده شده که مصرف پودر دانه کتان برای 1 ماه باعث کاهش قند خون ناشتا در افراد دیابتیک نوع دوم می شودو همچنین مصرف دانه کتان برای 3 ماه در افرادی که عدم تحمل به گلوکز دارند می تواند باعث کاهش سطح قند خون این افراد شود.

·        بالا بودن سطح کلسترول:

بررسی ها برروی فراورده های گوناگون دانه کتان از جمله بذر، دانه کتان نسبتا بدون چربی، نان دانه کتان و مافین حاکی از آن است که مصرف این فرا ورده ها باعث کاهش کلی کلسترول و کلسترول بدLDL(لیپو پروتئین با دانسیته پایین) در افراد سالم و در مردان و خانم ها قبل از یائسگی که میزان کلسترول خونشان بالا است می شود. البته به نظر می رسد که این دانه بر روی کلسترول مفید بدن HDL( لیپو پروتئین با دانسیته بالا) و تری گلیسرید ندارد.

مصرف دانه کتان نسبتا بدون چربی( دانه کتانی که لینولئیک اسید در آن نیست یا بسیارکم است) باعث افزایش سطح تریگلیسرید خون می شود.

·        بیماری خود ایمنی( لوپوس سیستمیک یا SLE):

مصرف دانه کتان به صورت خوراکی باعث بهبود عملکرد کلیه ها دز این بیماران می شود.

 

 

باید در نظر داشت که مصرف دانه کتان آرد شده به نظر نمی رسد که باعث کاهش سطح قند خون ناشتا، سطح انسولین و چربی خون در افراد با دیابت نوع2 شود.

امکان دارد غیر موثر باشد:

·        پوکی استخوان:

پژوهش ها نشان می دهد که مصرف روزانه 40 گرم از بذر دانه کتان برای 1 سال باعث بهبود تراکم استخوان در خانم ها نمی شود، داده های مشابهی برای مردان و زنان که از عصاره دانه کتان استفاده می کنند نیز گزارش شده است.

 

اطلاعات نا کافی:

·        بزرگ شدن پروستات( بزرگ شدن خوش خیم پروستات):

بررسی های اولیه حاکی از آن است که مصرف نوع خاصی از فراورده دانه کتان(Beneflax) به صورت روزانه و برای 4 هته باعث کاهش علایم  مجاری ادراری مربوط به بزرگ شدن خوش خیم پروستات و کیفیت زندگی این افراد می شود.

 

·        سرطان سینه:

بررسی های اولیه نشان می دهد که خودن مافین هایی که حاوی 25 گرم دانه کتان هستند به صورت روزانه برای 40 روز باعث کاهش رشد سلول های سرطانی در زنانی که به تازگی سرطان سینه در آنها تشخیص داده شده است می شود. هرچند هنوز مشخص نیست که این تاثیرات باعث بهبود کلی سرطان سینه شود. در نهایت می توان گفت شواهد متناقضی در مورد اثر مصرف دانه کتان بر روی پیشرفت سرطان سینه وجود دارد.

·        بیماری های قلبی:

مطالعات نشان می دهد که رژیم غذایی که حاوی لیگنان باشد که در دانه کتان و سایر غذا ها یافت می شود باعث کاهش احتمال بیماری های قلبی نمی شود.

·        سرطان روده بزرگ:

تحقیقات بر روی تاثیر این دانه دراحتمال ابتلا به سرطان روده ی بزرگ متناقض است؛ برخی از مطالعات نشان می دهد که مصرف لیگنان موجود در دانه کتان باعث کاهش احتمال سرطان روده ی بزرگ نمی شود در حالی که برخی دیگر مدعی هستنند که می شود.

·        یبوست:

دانه کتان منبع مناسبی از فیبر در رژیم غذایی است، خوردن مافین هایی که حاوی دانه کتان هستند باعث افزایش حرکات دستگاه گوارش درافراد جوان می شود و مصرف ماست هایی که حاوی این دانه هستند درافراد پیز باعث بهبود علایم یبوست می شود.

·        سرطان اندومتر:

مطالعات نشان می دهد که وجود لیگنان (که در دانه کتان و سایر غذا ها یافت می شود) در خون باعث کاهش احتمال سرطان اندومترنمی شود.

·        بالا بودن فشار خون:

جست و جوهای اولیه نشان می دهد که خوردن عصاره دانه کتان 3 بار در روز برای 6 ماه باعث کاهش فشار خون فقط در مردان می شود ودر زنان اینگونه نیست.

·        سندروم روده ی تحریک پذیر:

تحقیقات اولبه نشان می دهد که مصرف 24 گرم دانه کتان روزانه برای 4 هفته باعث بهبود کیفیت زندگی و شدت علایم سندروم روده تحریک پذیر در این بیماران نمی شود.

·        سرطان ریه:

تحقیقات نشان می دهد که افرادی که بیشتر فیتو استروژن ( مانند همانی که در دانه کتان وجود دارد) مصرف می کنند، ممکن در ریسک کمتری برای پیشرفت سرطان ریه باسند در مقایسه با افرادی که کمتر از این دانه استفاده می کنند.

·        درد سینه:

مطالعات اولیه نشان می دهد که خوردن مافین هایی که هر کدام حاویه 25 گرم دانه کتان است به صورت  روزانه برای 3 ماه باعث کاهش درد سینه در دوران قائدگی می شود.

·        علایم یائسگی:

هنوز مشخصا نمی توان گفت که مصرف دانه کتان باعث کاهش علایم یائسگی مانند گرگرفتگی می شود.هرچند در برخی مطالعات آمده است که ممکن است به طور نسبی باعث کاهش علایم یائسگی شود اما سایر مطالعات نشان می دهد که مصرف این دانه در دوران یائسگی در مقایسه با افرادی که به صورت پلاسبو قرص حاوی قند استفاده می کنند باعث بهبود علایم نمی شود. تفوت در میزان موثر بودن آن ممکن است به دلیل دوز مصرف باشد.

 

·        دانه کتان برای سندروم متابولیک( شرایطی که باعث افزایش احتمال دیابت و بیماری های قلبی میشود):

شواهد در مورد مصرف  این دانه برای سندروم متابولیک متناقض است؛ مطالعات اولیه نشان می دهد که مصرف عصاره دانه کتان می تواند باعث کاهش احتمال سندروم متابولیک شود؛ در دیگر مطالعات  نشان داده شده که افرادی که مصرف دانه کتان به همراه  تغییرات در سبک زندگی خود داشته اند در مقایسه با افرادی که فقط در سبک زندگی خود تغییرات ایجاد کرده اند بهبودی در نشانه های سندروم متابولیک دیده نشده است.

·        سرطان پروستات:

تحقیقات اولیه نشان می دهد مصرف دانه کتان به همراه رژیم غذایی کم چرب می تواند باعث آنتی ژن مصوص سرطان پروستات(PSA) در مردانی که شرایط احتمالی( اولیه) سرطان پروستات را داردند شود. شایان ذکر است که مصرف دانه کتان در مردانی که سرطان پروستات دارند باعث بهبودی این افراد نمی شود هرچند می تواند باعث کاهش سطح توستسترون و کاهش سرعت تکثیر سلول های سرطانی شود.

·        از دست دادن وزن( کاهش وزن):

بررسی ها ر افراد جوانی که اضافه وزن ندارند  نشان می دهد که مصرف دانه کتان قبل از غذا به دلیل فیبر بالایی که دارد باعث کاهش اشتها در این افراد می شود؛ هر چند مطالعات دیگر نشان می دهد که مصرف 40 گرم دانه کتان در روز برای 12 هفته باعث کاهش وزن بدن در بزرگسالان چاق نمی شود.

·        دایورتیکولایتیس(آماس واگراهه)

·        ناراحتی معده

·        عفونت مثانه

·        التهاب پوست

·        بیش از فعالی(ADHD) و...

مدارک بیشتری نیاز است تا بتوان دانه کتان را برای موارد استفاده ی ذکر شده موثر شمرد.

 

جهت مشاهده این قسمت به قسمت کاربری وارد شوید
جهت مشاهده این قسمت به قسمت کاربری وارد شوید
جهت مشاهده این قسمت به قسمت کاربری وارد شوید
به اشتراک بگذارید
آواتار کاربر
دکتر رويا مدرسى