روغن ماهی

روغن ماهی

بررسی اجمالی خواص روغن ماهی


روغن ماهی از طریق استفاده از ماهی یا مکمل دریافت می شود. ماهی هایی که غنی از اسیدهای چرب امگا 3 می باشند شامل ماهی تن، سالمون، شاه ماهی، نهنگ ماهی، ماهی کاد و انواعی دیگر می باشند. دو مورد از مهمترین اسیدهای چرب امگا 3، DHA و EPA می باشد.

استفاده از روغن ماهی جهت کاهش تری گلیسیرید به تایید FDA رسیده است و البته دارای کاربردهای دیگری نیز می باشد. کاربردهای این ماده اکثرا مربوط به سیستم قلبی عروقی می شود. برخی از روغن ماهی به منظور کاهش تری گلیسیرید، فشار خون و کلسترول استفاده می کنند. روغن ماهی به منظور جلوگیری از بیماری های قلبی یا سکته، گرفتگی عروق، درد قفسه سینه، ضربان قلب نامنظم، نارسایی قلبی، ضربان قلب بالا، جلوگیری از ایجاد لخته و فشارخون بالا پس از عمل پیوند قلب و جراحی بای پس استفاده شده است.

همچنین روغن ماهی در بیماری های کلیوی مثل نارسایی کلیوی یا مشکلات کلیوی ناشی از دیابت، سیروز، بیماری Berger، پیوند قلب، یا استفاده از داروی سیکلوسپورین استفاده می شود.

ممکن است از روغن ماهی به عنوان "غذای مغز" یاد شود، از آنجا که برخی آن را جهت کمک به بهبود افسردگی، بیماری دوقطبی، آلزایمر، سایکوز، بیش فعالی (ADHD)،میگرن و سردرد، اسکیزوفرنی، اختلال هماهنگی در حرکات، اختلال استرسی پس از ضایعه روانی و صرع مصرف می کنند.

همچنین این ماده در مواردی مثل خشکی چشم، آب مروارید، آب سیاه و بیماری تباهی لکه زرد(AMD)، که در افراد مسن شایع بوده و باعث ایجاد مشکلات بینایی می شود، کاربرد دارد.

روغن ماهی در مواردی مثل زخم معده ناشی از هلیکوباکترپیلوری، بیماری التهابی روده، پانکراتیت، بیماری ارثی فنیل کتونوری، بیماری کورون، آلرژی به سالیسیلات، بیماری بهجت و سندر.م رینود مورد مصرف قرار میگیرد.

استفاده از روفن ماهی در زنان باعث کاهش درد در دوران قاعدگی و درد سینه می شود. همچنین مشکلات مربوط به دوران بارداری مثل فشار خون بارداری، زایمان زودرس، رشد ناکافی جنین و سقط مکرر را کاهش داده و باعث تکامل بیشتر جنین می شود.

روغن ماهی سبب کاهش وزن، افزایش قدرت ماهیچه ها، و کاهش درد عضلات شده و به منظور پیشگیری از ابتلا به نومونیا، سرطان، آلرژی فصلی، سنروم خستگی مفرط، بیماری های ریوی، و باریک شدن عروق پس از جراحی استفاده می شود.

همچنین این ماده در بیماری های زیر کاربرد دارد: دیابت، آسم، بیماری حرکتی به نام Dyspraxia، اگزما، اتیسم، چاقی، پوکی استخوان، روماتوئید آرتریت، پسوریاسیس، بیماری خودایمنی لوپوس، بیماری ام.اس، ایدز، بیماری لثه، بیماری خونی سلول های داسی شکل، جلوگیری از کاهش وزن ناشی از داروهای ضدسرطان، سیستیک فیبروزیس و بیماری لایم

روغن ماهی در درمان خارش و فلس فلس شدن پوست، عفونت خون، سیستیک فیبروزیس و روماتوئید آرتریت بصورت داخل وریدی (IV) و در پسوریاسیس بصورت موضعی کاربرد دارد.

چگونه کار می کند؟

بسیاری از فواید روغن ماهی به دلیل وجود اسیدهای چرب امگا 3 می باشد که بدن آنها را تولید نمی کند. همچنین بدن قادر نیست امگا 3 را از اسیدهای چرب امگا 6 که در رژیم غذایی غرب وجود دارد، تولید کند. مطالعات بسیاری بر روی EPA و  DHA، دو اسیدچرب رایج در مکمل های روغن ماهی، انجام شده است.

اسیدهای چرب امگا 3 درد و تورم را کاهش می دهند به همین دلیل می توانند در زمینه پسوریاسیس و خشکی چشم مفید باشند. همچنین این مواد از گرفتگی عروق جلوگیری کرده به همین دلیل در بیماری های قلبی کاربرد دارند.

موارد استفاده روغن ماهی


موثر: تری گلیسرید بالا; بررسی ها نشان می دهد روغن ماهی موجود در مواد غذایی و مکمل ها می تواند سطح تری گلیسیرید را کاهش دهد. این اثر روغن ماهی در افرادی که سطح تری گلیسیرید بالایی داشتند مشاهده شده است. همچنین به نظر می رسد مقدار مصرف روغن ماهی بصورت مستقیم بر مقدار کاهش سطح تری گلیسیرید اثرگذار است. Lovaza یکی از مکمل های حاوی روغن ماهی مورد تایید FDA می باشد که یک کپسول یک گرمی از آن شامل 465 میلی گرم EPA و 375 میلی گرم DHA می باشد. 

احتمالا موثر: بیماری قلبی; بررسی ها نشان می دهد مصرف ماهی می تواند از بروز بیماری های قلبی جلوگیری کند. همچنین مصرف ماهی یا مکمل های حاوی روغن ماهی در افراد دارای بیماری های قلبی ریسک مرگ و میر را کاهش می دهد. اما در افرادی که داروهای قلبی نظیر استاتین ها یا مقادیر کمی ماهی مصرف می کنند، اضافه کردن روغن ماهی ممکن است سود چندانی نداشته باشد.

امکان دارد موثر باشد: جلوگیری از بسته شدن مجدد عروق پس از آنژیوپلاستی، که در طی آن رگ بسته شده باز می گردد. بررسی انجام شده نشان می دهد زمانی که مصرف روغن ماهی از 3 هفته قبل از آنژیوپلاستی شروع شده و تا 1 ماه پس از آن ادامه داشته باشد، بسته شدن مجدد عروق تا 45% کاهش می یابد. اما اگر شروع مصرف آن از 2 هفته قبل یا کمتر از آنژیوپلاستی باشد، به نظر نمی رسد اثری داشته باشد. 

سقط جنین در زنان باردار مبتلا به بیماری خود ایمنی به نام سندروم آنتی فسفولیپید; مصرف روغن ماهی بصورت خوراکی در این دسته از زنان احتمال زنده به دنیا آمدن جنین را افزایش می دهد.

بیماری بیش فعالی (ADHA) در کودکان; بررسی های اخیر نشان داده مصرف روغن ماهی در کودکان 8-13 سال مبتلا به بیش فعالی، باعث افزایش تمرکز و بهبود عملکرد ذهنی و رفتاری در آنان می شود. همچنین بررسی های دیگری نشان می دهد که عملکرد ذهنی و رفتاری در کودکان 7-12 ساله مبتلا به بیش فعالی که از مکمل های خاص حاوی روغن ماهی و روغن گل مغربی (Eye Q, Novasel) استفاده کرده اند، بهبود پیدا کرده است.

بیماری دو قطبی; به نظر می رسد مصرف روغن ماهی همراه با دیگر داروها در افراد مبتلا به بیماری دوقطبی، باعث بهبود علایم افسردگی در آنان شده ولی تاثیری برروی مانیا ندارد. 

کاهش وزن مربوط به سرطان; مصرف مقادیر بالایی از روغن ماهی باعث کاهش سرعت از دست دادن وزن در برخی بیماران مبتلا به سرطان شده است. دوزهای پایین روغن ماهی چنین اثری را نشان نداده اند. برخی بررسی ها نشان می دهد روغن ماهی از طریق مبارزه با افسردگی و بهبود حال روانی در این دسته از بیماران، باعث می شود با سرعت کمتری وزنشان کاهش یابد. 

عمل جراحی بای پس Artery; به نظر می رسد مصرف روغن ماهی از بسته شدن مجدد پیوندهای ایجاد شده در جراحی بای پس آرتری جلوگیری کند.

افزایش خون ایجاد شده ناشی از مصرف داروی سیکلوسپورین; سیکلوسپورین داروییست که شانس ردشدن پیوند را بعد از پیوند عضو کاهش می دهد. به نظر می رسد مصرف روغن ماهی از افزایش فشار خون ناشی از این دارو جلوگیری کند. همچنین این دارو باعث آسیب به کلیه ها می شود که مصرف روغن ماهی احتمالا می تواند از ایجاد این آسیب جلوگیری کند و باعث بهبود عملکرد کلیه ها در این دسته از افراد شود.

عوارض جانبی روغن ماهی


مصرف روغن ماهی بصورت خوراکی در دوزهای پایین (3 گرم یا کمتر در روز) احتمالا بی خطر است. در مورد مصرف دوزهای بالای آن نگرانی هایی وجود دارد از آن جهت که روغن ماهی از لخته شدن خون جلوگیری کرده و شانس خونریزی را افزایش می دهد.

دوزهای بالای روغن ماهی می تواند باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن و کاهش توانایی بدن برای مقابله با عفونت ها شود. این مساله سبب نگرانی در افراد مصرف کننده داروهای تضعیف کننده ایمنی بدن (مثل افراد پیوندی) و سالمندان می شود.

تنها دز صورتی که تحت مراقبت های پزشکی هستید از مقادیر بالای روغن ماهی استفاده کنید.

روغن ماهی می تواند باعث ایجاد عوارضی از جمله تنفس بد، سوزش سردل، تهوع، مدفوع شل، راش پوستی، خونریزی از بینی و آروغ زدن شود. مصرف این مکمل همراه غذا یا فریز کردن آن می تواند عوارض جانبی را کاهش دهد.

استفاده کوتاه مدت از روغن ماهی به صورت داخل وریدی (IV) ممکن است بی خطر باشد. مصرف روغن ماهی یا محلول اسیدهای چرب امگا 3 برای 1 تا 4 هفته بی خطر بوده است. 

تامین حجم زیادی از روغن ماهی از منابع غذایی ممکن است خطرناک باشد. گوشت بعضی از ماهی ها (مخصوصا کوسه، سالمون پرورشی و ماهی خال خال شاهی) می تواند حاوی جیوه و دیگر مواد شیمیایی صنعتی و محیطی باشد. مکمل های روغن ماهی معمولا حاوی این مواد نیستند. 

تداخلات روغن ماهی


تداخلات حد متوسط، در صورت مصرف همزمان هوشیار باشید:

داروهای ضدبارداری با روغن ماهی تداخل دارند. 

به نظر می رسد که روغن ماهی به کاهش سطح چربی خون کمک می کند، این چربی ها تری گلیسیرید نامیده می شوند. داروهای ضدبارداری ممکن است اثربخشی روغن ماهی را با کاهش سطح چربی خون کاهش دهند. بعضی از داروهای ضدبارداری حاوی اتینیل استرادیول و لوونورجسترول (تری فازیک) و برخی شامل اتینیل استرادیول و نوراتیندرون هستند.

داروهای مورد مصرف در فشارخون بالا با روغن ماهی تداخل دارند. به نظر می رسد روغن ماهی فشار خون را کاهش دهد. مصرف همزمان روغن ماهی با داروهای فشارخون بالا ممکن است باعث کاهش بسیار زیاد فشارخون شود. بعضی از داروهای این دسته شامل کپتوپریل، انالاپریل، لوزارتان، والزارتان، دیلتیازم، آملودیپین، هیدروکلرتیازید و فوروزماید می باشد. 

اورلیستات با روغن ماهی تداخل دارد.

اورلیستات به منظور کاهش وزن استفاده می شود. این دارو از جذب چربی غذا از روده جلوگیری می کند. ممکن است در صورت مصرف همزمان این دو ترکیب، اورلیستات از جذب روغن ماهی جلوگیری کند. به منظور جلوگیری از این مورد، این دو دارو با حداقل دو ساعت فاصله از هم مصرف شوند. 

تداخلات جزیی، در صورت مصرف همزمان مراقب باشید:

داروهایی که سرعت لخته شدن خون را کاهش می دهند (ضد پلاکت ها) با روغن ماهی تداخل دارند.

از آن جا که روغن ماهی نیز سبب کاهش میزان لخته شدن خون می شود، مصرف همزمان این دو ترکیب ممکن است شانس ایجاد کبودی و خونریزی را افزایش دهد. برخی از داروهای این دسته شامل آسپیرین، کلوپیدوگرل، دیکلوفناک، ایبوپروفن، ناپروکسن، دالتپرین، انوکساپارین، هپارین و وارفارین می باشد.

 

 

مقدار مصرفی مجاز روغن ماهی


جهت مشاهده این قسمت به قسمت کاربری وارد شوید
به اشتراک بگذارید
دکتر نازنين پاشا
دکتر نازنين پاشا


از تیم پزشکی سیبویه مشاوره رایگان بگیرید!
صبح ها از ساعت ۱۰ الی ۱۴
عصر ها از ساعت ۱۸ الی ۲۲