شنبلیله

شنبلیله

بررسی اجمالی خواص شنبلیله


شنبلیله یک گیاه مشابه شبدر و بومی نواحی مدیترانه ای، جنوب اروپا و نواحی غربی آسیا می باشد. دانه های آن جهت پخت و پز، تهیه دارو و طعم پوشی دارو استفاده می شود. دانه های شنبلیله بو و طعم مشابه شربت افرا دارد. برگ های شنبلیله در هند به عنوان سبزی استفاده می شود. 

شنبلیله بصورت خوراکی جهت مشکلات گوارشی مثل کاهش اشتها، ناراحتی معده، یبوست، التهاب معده استفاده می شود. شنبلیله همچنین جهت دیابت، قاعدگی دردناک، سندروم تخمدان پلی کیستیک و چاقی استفاده می شود. جهت مشکلات قلبی-عروقی مثل سخت شدن جداره عروق و بالا رفتن چربی خون شامل کلسترول و تری گلیسرید نیز استفاده می شود. 

شنبلیله در موارد زیر نیز استفاده می شود: 

مشکلات کلیوی، نوعی بیماری کمبود ویتامین به نام بری بری، زخم دهانی، کورک، برونشیت، عفونت بافت زیر سطح پوست (سلولیت)، سل، سرفه مزمن، قاش خوردگی لب، کچلی، سرطان، بیماری پارکینسون، کارایی ورزشی. 

برخی از مردان شنبلیله را جهت فتق، اختلال نعوظ، ناباروری و سایر مشکلات استفاده می کنند. 

زنان شیرده شنبلیله را جهت افزایش شیردهی استفاده می‌کنند. 

شنبلیله گاهی اوقات بصورت ضماد استفاده می شود. این گیاه در پارچه پیچیده می شود، گرم می شود و بطور مستقیم بر روی پوست جهت درمان درد و التهاب موضعی، درد عضلانی، درد و تورم غدد لنفاوی، درد انگشتان پا (نقرس)، جراحت، زخم پا و اگزما استفاده می شود. 

شنبلیله به عنوان طعم دهنده در غذا، نوشیدنی ها و دخانیات استفاده می شود. 

چگونه عمل می کند؟

شنبلیله جذب قند را در دستگاه گوارش آهسته می کند و محرک انسولین می باشد. این اثرات به کاهش قند خون در افراد مبتلا به دیابت کمک می کند. 

موارد استفاده شنبلیله


شنبلیله ممکن است در موارد زیر موثر باشد: 

دیابت: برخی از تحقیقات نشان می دهد که مصرف دانه شنبلیله به همراه غذا، قند خون پس از غذا را در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ کاهش می دهد. البته به نظر می رسد دز موثر دانه شنبلیله ۵ تا ۵۰ گرم در روز باشد و دزهای کمتر از ۲/۵ گرم موثر نباشد. در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، مصرف دو بار در روز ۵۰ گرم پودر دانه شنبلیله، مقدار قند را در ادرار این افراد کاهش می دهد. 

قاعدگی دردناک: مصرف پودر دانه شنبلیله بصورت ذیل درد قاعدگی را کاهش می دهد: ۱۸۰۰-۲۷۰۰ میلی گرم سه بار در روز در ۳ روز اول قاعدگی و ۹۰۰ میلی گرم ۳ بار در روز جهت باقی مانده دوران قاعدگی. مصرف شنبلیله در این دوران نیاز به داروی مسکن را کاهش داده است. 

شواهد کافی جهت مصرف شنبلیله در موارد زیر موجود نیست و نیاز به مدارک کافی جهت اثبات اثربخشی آن در این موارد می باشد

کارایی ورزشی: شواهد متناقضی در خصوص اثر شنبلیله بر کارایی ورزشی موجود است. برخی از تحقیقات اولیه نشان می دهد که مصرف ۵۰۰ میلی گرم مکمل شنبلیله (Indus Biotech, India) به مدت ۸ هفته چربی بدن را کاهش می دهد و موجب افزایش سطح تستسترون می شود، اما اثری بر قدرت عضلانی یا توان جسمانی در مردان ندارد. البته سایر تحقیقات نشان می دهد که مصرف روزانه ۵۰۰ میلی گرم عصاره شنبلیله (Torabolic, Indus Biotech) به مدت ۸ هفته چربی بدن را کاهش می دهد و باعث افزایش توان پا در گروه مردان جوان با ویژگی های مشابه می شود. 

سوزش معده: تحقیقات نشان می دهد که مصرف یک فرآورده مخصوص شنبلیله (FenuLife, Frutarom Belgium) نیم ساعت قبل از نهار و شام، علایم سوزش معده را کاهش می دهد. 

بالا بودن کلسترول: شواهد متناقضی در خصوص اثر شنبلیله در کاهش کلسترول موجود است. تحقیقات اولیه نشان می دهد که مصرف دانه شنبلیله کلسترول تام و LDL را کاهش می دهد. اما نتایج تحقیقات در مورد اثر شنبلیله بر HDL و تری گلیسیرید متنافض است. 

شیرافزا: گزارش های متعددی در مورد اثر پودر دانه شنبلیله جهت افزایش شیر در خانم های شیرده موجود است. اما مدارک اثبات کننده این اثر محدود است. برخی از تحقیقات اولیه نشان می دهد  که مصرف دم نوش حاوی شنبلیله و سایر اجزا حجم شیر را افزایش می دهد. اما سایر تحقیقات نشان می دهد که مصرف کپسول حاوی شنبلیله، ۳ بار در روز و به مدت ۲۱ روز که ۵ روز پس از زایمان شروع شود، تاثیری بر میزان شیر تولیدی ندارد. 

ناباروری مردان: تحقیقات اولیه نشان می دهد که مصرف خوراکی روغن دانه شنبلیله، ۳ بار در روز و به مدت ۴ ماه، تعداد اسپرم را در مردان نابارور افزایش می دهد. اما به نظر نمی رسد مصرف سایر بخش های شنبلیله چنین اثری داشته باشد.

کاهش وزن: تحقیقات اولیه نشان می دهد که عصاره دانه شنبلیله  به میزان ۳۹۲ میلی گرم سه بار در روز و به مدت ۲-۶ هفته،  مصرف چربی روزانه را در مردان دارای اضافه وزن کاهش می دهد. اما مصرف دزهای پایین تر چنین اثری نشان نمی دهد. هیچ کدام از دزها اثری بر وزن، اشتها و احساس سیری ندارد. به نظر می رسد اضافه کردن ۴-۸ گرم فیبر شنبلیله به صبحانه احساس سیری را افزایش دهد و احساس گرسنگی را در هنگام نهار کاهش دهد. اما مشخص نیست که آیا این اثر، وزن را کاهش می دهد یا نه. 

بیماری پارکینسون: تحقیقات نشان می دهد که مصرف دانه شنبلیله(Indus Biotech Private Limited, Pune)   دو بار در روز و به مدت ۶ ماه اثری بر علایم پارکینسون ندارد. 

سندروم تخمدان پلی کیستیک: تحقیقات نشان می دهد که مصرف روزانه عصاره دانه شنبلیله (محصول شرکت گل دارو) به مدت ۸ هفته اثری بر علایم سندروم تخمدان پلی کیستیک ندارد. 

سایر مواردی که نیاز به مدارک بیشتر جهت اثبات اثربخشی شنبلیله دارند: 

ناراحتی معده، یبوست، سخت شدن جداره عروق، بیماری کلیوی، فتق، زخم دهانی، سرف مزمن، ترک خوردگی لب، سرطان، اگزما، نقرس، مشکلات جنسی، تب، کچلی.

عوارض جانبی شنبلیله


مصرف خوراکی شنبلیله در مقادیر موجود در رژیم غذایی احتمالا در عمده افراد بی خطر می باشد. مصرف خوراکی آن در مقادیر دارویی (مقادیری بیش از مقادیر موجود در غذا) به مدت ۶ ماه ممکن است بی خطر باشد. عوارض جانبی آن شامل اسهال، ناراحتی معده، نفخ، بوی شربت افرا در ادرار می باشد. شنبلیله می تواند موجب احتقان بینی، سرفه، خس خس سینه، تورم صورت و واکنش های حساسیتی در افراد حساس شود. شنبلیله ممکن است سبب افت قند خون شود. 

توصیه ها و هشدارهای مخصوص: 

بارداری: مصرف شنبلیله در مقادیر دارویی در دوران بارداری احتمالا بی خطر باشد. ممکن است انقباض زودرس ایجاد کند . مصرف شنبلیله بلافاصله قبل از زایمان موجب بوی غیر عادی بدن نوزاد می شود که ممکن است با بیماری "ادرار شربت افرا" اشتباه گرفته شود. البته به نظر نمی رسد اثرات طولانی مدت ایجاد کند. 

شیردهی: مصرف خوراکی شنبلیله جهت افزایش شیر برای کوتاه مدت ممکن است بی خطر باشد. برخی از تحقیقات نشان می دهد که مصرف ۱۷۲۵ میلی گرم شنبلیله، ۳ بار در روز و به مدت ۲۱ روز، عوارض جانبی در نوزادان ایجاد نمی کند. 

کودکان: مصرف خوراکی شنبلیله در کودکان ممکن است بی خطر باشد. برخی از تحقیقات ارتباطی بین کاهش سطح هوشیاری و مصرف چای شنبلیله در کودکان گزارش کرده اند. در کودکانی که چای شنبلیله مصرف می کنند یک بوی غیر عادی شبیه بوی شربت افرا ممکن است ایجاد کند. 

حساسیت به گیاهان خانواده باقلاییان: افرادی که به گیاهان خانواده باقلاییان مثل سویا، بادام زمینی و نخود سبز  حساس هستند، ممکن است دچار  واکنش های حساسیتی نسبت به شنبلیله شوند. 

دیابت: شنبلیله می تواند بر سطح قند خون در افراد مبتلا به دیابت اثر بگذارد. در صورت مصرف همزمان شنبلیله و ابتلا به دیابت، سطح قند خون بیمار و علایم افت قند خون به دقت مورد پایش قرار گیرد. 

تداخلات شنبلیله


تداخلات حد متوسط: در خصوص این دسته از ترکیب دارویی هوشیار باشید: 

داروهای ضد دیابت: شنبلیله ممکن است قند خون را کاهش دهد. داروهای ضددیابت نیز قند خون را کاهش می دهند. مصرف همزمان شنبلیله و داروهای ضد دیابت ممکن است سبب افت شدید قند خون شود. قند خون خود را به دقت کنترل کنید. ممکن است نیاز به تغییر دز داروهای ضد دیابت باشد. 

برخی از داروهای ضد دیابت شامل موارد زیر می باشند: 

گلیمپیراید، گلیبوراید، انسولین، پیوگلوتازون، روزیگلوتازون، کلروپروپاماید، گلیپزاید، تولبوتاماید،..

داروهای  رقیق کننده خون (ضد انعقاد/ضد پلاکت): شنبلیله ممکن است سرعت انعقاد خون را کاهش دهد. مصرف شنبلیله به همراه داروهای رقیق کننده خون ممکن است سبب افزایش خطر خون ریزی و کبودی شود. 

برخی از داروهای رقیق کننده خون شامل موارد زیر می باشند: 

آسپیرین، کلوپیدوگرل، دیکلوفناک، ایبوپروفن، ناپروکسن، هپارین، انوکساپارین، وارفارین،...

وارفارین: وارفارین سرعت انعقاد خون را کاهش می دهد. شنبلیله نیز ممکن است سرعت انعقاد خون را کاهش دهد. در صورت مصرف همزمان شنبلیله و وارفارین ممکن است خطر خون ریزی و کبودی را افزایش دهد. انعقاد خون خود را به طور منظم چک کنید. ممکن است نیاز به تغییر دز وارفارین باشد. 

مقدار مصرفی مجاز شنبلیله


جهت مشاهده این قسمت به قسمت کاربری وارد شوید
به اشتراک بگذارید
دکتر هاجر اوجی
دکتر هاجر اوجی